Brassica oleracea L. convar. oleracea var. gemmifera DC.
Brüksel lahanası diğer lahana gruplarında olduğu gibi tek yıllık bir bitkidir. Serin iklim sebzesi olup lahana, karnabahar, brokkoli, alabaş ve şalgam ile aynı familyada yer alır. Brüksel Lahanasının tek gövde boyunca (60-90 cm.) yaprak koltuklarından gelişen, çok sayıda küçük minyatür lahanaları, yenilen kısmını oluşturur. 30-50 adet yenilebilir minyatür taç oluşumu gerçekleşebilir.
Brüksel lahanası denilen başçıklar iki boyutta görünür. Minik olanları, koyu renkli ve hoş kokuludur. Başçık irileştikçe rengi açılır ve kokusu keskinleşir.
Brüksel lahanası, çorbası yapılarak, 2-3 dakika haşlanıp et yemeklerinin yanına garnitür olarak konularak yenilir. Minik olanları dondurulup sonra tüketilmeye daha uygundur.
İKLİM İSTEKLERİ: Yetişme dönemi uzun optimum sıcaklığın 15-18 derece olan yerler yetiştiriciliğe uygundur. Düşük sıcaklığa oldukça dayanıklıdır. Özellikle geççi çeşitler –10 dereceye kadar dayanabilirler. Yine de şiddetli rüzgârlardan korunmalı yerlere dikilmelidir. Uzun süre güneş gören rüzgârsız yerler, bitkinin yetiştirilmesi için uygun olur.
TOPRAK İSTEKLERİ VE GÜBRELEME: Brüksel lahanası orta derecede ağır, yüksek organik madde içeren ve bünyesinde orta seviyede azot bulunduran toprakları sever. Dekara ortalama 20-8-18 kompoze gübre veya iyi yanmış çiftlik gübresi gereklidir. Erkenci çeşitlerde hafif, geççilerde ağır topraklar tercih edilir. Brüksel lahanası bitkisinin çevresinde yetişen yabani otların yok edilmesi için çapalama yapılır ama kesinlikle bitkinin köküne yakın yerler derin kazılmaz. Kışa doğru bitkinin çevresinde kazılan toprakla boğaz doldurma işlemi yapılarak bitki kış koruması altına alınır.
YETİŞTİRİCİLİĞİ:
1- Dipkazan çekilir.
2- 2-3 ton/da ahır gübresi verilir. Sonbaharda derin sürüm yapılır.
3- İlkbaharda II. Sürüm yapılır.
TOHUM EKİMİ: Tohum Nisan-Haziran 15’e kadar olan dönemde yastık veya viyollere ekilir. Fideler 4-6 hafta sonra dikim büyüklüğüne gelir. Dikim Aralık ve Mesafesi: 70-90x45-60 cm’dir. Brüksel Lahanasında tohum ekimden ilk hasada kadar 80-140 günlük süre gereklidir. Brüksel lahanasının istekleri: Lahana ile benzerlik gösterir. Brüksel lahanası suyu çok sevdiğinden haftalık aralarla sulama yapılmalıdır. Sulama yönteminde damla sulama sistemi ve karık usulü sulama yapılmalıdır.
HASAT: Yaprak koltuklarında alınan 2,5-5 cm çapındaki başların parlak bir görünüm aldığında ve çeşit özelliğindeki büyüklüğe ulaştığında yapılır. Brüksel lahanası, dikiminden 28-36 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Bunun için bitkinin toprağa yakın yerinden başlanarak ceviz büyüklüğüne varmış sıkı sarımlı başçıkları keskin bir bıçakla kesilerek alınır. Bu arada bitkinin sararmış yaprakları da kesilip çıkarılmalı, her seferinde bitkiden birkaç başçıktan fazla almamaya özen gösterilmelidir. Bitkinin tüm başçıkları hasat edilip bitirilince, gövde kesilir.
UÇ ALMA: Brüksel lahanasında alttaki başlar üstekilerden daha hızlı geliştiği için hasatta en üsteki başlarında hasat olgunluğuna gelmesi için sonbaharda büyüme noktası kırılarak uç alma işlemi yapılır. En iyi başlar gündüz güneşli geceleri don olayının hafif görüldüğü dönemlerde elde edilir.
VERİM: 1-3 ton/da’dır.
BESİN DEĞERİ: 100 gr. çiğ (pişirilmemiş) Brüksel lahanasının içerdiği besin değerleri şunlardır: 42 kalori; 4,2 gr. protein; 6,4 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 4 gr. lif; 72 mgr. fosfor; 32 mgr. kalsiyum; 450 mgr. potasyum: 1,1 mgr. demir: 115 mgr. C vitamini: l mgr. E vitamini ve önemli değerlerde A vitamini kaynağı betakaroten ile folik asit.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI:
Brüksel lahanası denilen başçıklar iki boyutta görünür. Minik olanları, koyu renkli ve hoş kokuludur. Başçık irileştikçe rengi açılır ve kokusu keskinleşir.
Brüksel lahanası, çorbası yapılarak, 2-3 dakika haşlanıp et yemeklerinin yanına garnitür olarak konularak yenilir. Minik olanları dondurulup sonra tüketilmeye daha uygundur.
İKLİM İSTEKLERİ: Yetişme dönemi uzun optimum sıcaklığın 15-18 derece olan yerler yetiştiriciliğe uygundur. Düşük sıcaklığa oldukça dayanıklıdır. Özellikle geççi çeşitler –10 dereceye kadar dayanabilirler. Yine de şiddetli rüzgârlardan korunmalı yerlere dikilmelidir. Uzun süre güneş gören rüzgârsız yerler, bitkinin yetiştirilmesi için uygun olur.
TOPRAK İSTEKLERİ VE GÜBRELEME: Brüksel lahanası orta derecede ağır, yüksek organik madde içeren ve bünyesinde orta seviyede azot bulunduran toprakları sever. Dekara ortalama 20-8-18 kompoze gübre veya iyi yanmış çiftlik gübresi gereklidir. Erkenci çeşitlerde hafif, geççilerde ağır topraklar tercih edilir. Brüksel lahanası bitkisinin çevresinde yetişen yabani otların yok edilmesi için çapalama yapılır ama kesinlikle bitkinin köküne yakın yerler derin kazılmaz. Kışa doğru bitkinin çevresinde kazılan toprakla boğaz doldurma işlemi yapılarak bitki kış koruması altına alınır.
YETİŞTİRİCİLİĞİ:
1- Dipkazan çekilir.
2- 2-3 ton/da ahır gübresi verilir. Sonbaharda derin sürüm yapılır.
3- İlkbaharda II. Sürüm yapılır.
TOHUM EKİMİ: Tohum Nisan-Haziran 15’e kadar olan dönemde yastık veya viyollere ekilir. Fideler 4-6 hafta sonra dikim büyüklüğüne gelir. Dikim Aralık ve Mesafesi: 70-90x45-60 cm’dir. Brüksel Lahanasında tohum ekimden ilk hasada kadar 80-140 günlük süre gereklidir. Brüksel lahanasının istekleri: Lahana ile benzerlik gösterir. Brüksel lahanası suyu çok sevdiğinden haftalık aralarla sulama yapılmalıdır. Sulama yönteminde damla sulama sistemi ve karık usulü sulama yapılmalıdır.
HASAT: Yaprak koltuklarında alınan 2,5-5 cm çapındaki başların parlak bir görünüm aldığında ve çeşit özelliğindeki büyüklüğe ulaştığında yapılır. Brüksel lahanası, dikiminden 28-36 hafta sonra hasat edilmeye başlanır. Bunun için bitkinin toprağa yakın yerinden başlanarak ceviz büyüklüğüne varmış sıkı sarımlı başçıkları keskin bir bıçakla kesilerek alınır. Bu arada bitkinin sararmış yaprakları da kesilip çıkarılmalı, her seferinde bitkiden birkaç başçıktan fazla almamaya özen gösterilmelidir. Bitkinin tüm başçıkları hasat edilip bitirilince, gövde kesilir.
UÇ ALMA: Brüksel lahanasında alttaki başlar üstekilerden daha hızlı geliştiği için hasatta en üsteki başlarında hasat olgunluğuna gelmesi için sonbaharda büyüme noktası kırılarak uç alma işlemi yapılır. En iyi başlar gündüz güneşli geceleri don olayının hafif görüldüğü dönemlerde elde edilir.
VERİM: 1-3 ton/da’dır.
BESİN DEĞERİ: 100 gr. çiğ (pişirilmemiş) Brüksel lahanasının içerdiği besin değerleri şunlardır: 42 kalori; 4,2 gr. protein; 6,4 gr. karbonhidrat; 0 kolesterol; 4 gr. lif; 72 mgr. fosfor; 32 mgr. kalsiyum; 450 mgr. potasyum: 1,1 mgr. demir: 115 mgr. C vitamini: l mgr. E vitamini ve önemli değerlerde A vitamini kaynağı betakaroten ile folik asit.
SAĞLIĞIMIZA YARARLARI:
Brüksel lahanası, düşük kalori değerine karşılık potasyum ve demir gibi mineraller ile A, C ve E vitaminlerini yüksek oranlarda içeren çok yararlı bir besindir.
Bunların yanı sıra; o Turpgiller'deki tüm sebzeler gibi, özellikle akciğer, mide ve kalınbağırsak (kolon) kanserlerine yakalanma rizikosunu en aza indirger.
C, E ile A vitamini (betakaroten) gibi antioksidan maddeleri yüksek oranda içerdiğinden kalp hastalıklarına yakalanma, kalp krizi geçirme ve katarak illetine tutulma rizikosunu da düşürür.
Yüksek oranlarda demir minerali ile folik asit içerdiğinden kansızlığı ve doğum yapacak kadınların spina bifida (omurganın bir yanının açık olması) hastalığına yakalanmış çocuk doğurma rizikosunu en aza indirir.
Yüksek oranda potasyum minerali içermesi nedeniyle yüksek tansiyonu düşürür ve tansiyonu belli düzeyde tutar. Bu önemli tıbbi etkilerinden yararlanılmak üzere Brüksel lahanasının sıkça yenilmesi öğütlenmektedir.
Dikkat: Turpgiller familyasındaki tüm sebzeler gibi Brüksel lahanası da bedenin iyot emilimini azaltır. Bu nedenle haftada 3-4 kezden daha sık Brüksel lahanası yiyen kişiler, bunun yanı sıra zengin iyotlu besinler ya da iyotlu tuz aldıklarına emin olmalıdır. Özellikle içme suyunun az iyot içerdiği yörelerde durum böyledir.
Dikkat: Turpgiller familyasındaki tüm sebzeler gibi Brüksel lahanası da bedenin iyot emilimini azaltır. Bu nedenle haftada 3-4 kezden daha sık Brüksel lahanası yiyen kişiler, bunun yanı sıra zengin iyotlu besinler ya da iyotlu tuz aldıklarına emin olmalıdır. Özellikle içme suyunun az iyot içerdiği yörelerde durum böyledir.
0 yorum:
Yorum Gönder